MijnVLM

Veertig jaar ketensamenwerking

In gesprek met Prof. dr. Jack van der Veen

In een uitgebreid gesprek gingen Prof. dr. Jack van der Veen (Hoogleraar Nyenrode en VLM-lid) en Mieke Damen (VLM) in gesprek over ruim veertig jaar logistiek, onderwijs en ketendenken. Aanleiding was het aanstaande emeritaat van Jack aan Nyenrode Business Universiteit, maar het gesprek bood vooral een rijk en eerlijk perspectief op de ontwikkeling van supply chain management, de rol van de VLM en de uitdagingen voor de toekomst van het vakgebied.

Van econometrie naar Supply Chain Management

Meer dan veertig jaar geleden studeerde Jack van der Veen econometrie in Groningen. Zijn oorsprong lag stevig in de wiskundige en analytische hoek, met onderzoek in combinatorische optimalisatie en operations research. Toch voelde hij al vroeg dat modellen pas echt waarde hebben als ze ook betekenis krijgen in de praktijk.

Dat inzicht groeide verder in zijn onderwijs. Jack gaf colleges aan studenten economie en bedrijfskunde, doelgroepen die niet vanzelf warmliepen voor wiskunde. Juist daar ontdekte hij hoe belangrijk het is om theorie te vertalen naar context, betekenis en toepassing. Die brug tussen analyse en management zou de kern worden van zijn loopbaan.

De opkomst van ketensamenwerking

In de jaren negentig ontstond Supply Chain Management als vakgebied. Concepten als Efficient Consumer Response (ECR) waarbij samenwerking tussen merkfabrikanten en retailers centraal stond deden hun intrede. Jack raakte gefascineerd door de kracht van ketendenken. Vanuit systeemtheorie en wiskundige modellen was het eenvoudig aan te tonen: samenwerking in de keten leidt tot betere totale resultaten – win‑win voor alle partijen.

De praktijk bleek weerbarstiger. Waarom, zo vroeg Jack zich af, doen managers niet wat analytisch zo logisch is? Die vraag werd het startpunt van zijn wetenschappelijke nieuwsgierigheid naar gedrag, vertrouwen en organisatiecultuur. Het inzicht dat volgde, is sindsdien een constante in zijn werk: ketensamenwerking is geen technisch probleem, maar een menselijk en organisatorisch vraagstuk.

Mensen maken de keten

Door zijn werk aan Nyenrode ontwikkelde Jack een uitgesproken interdisciplinair perspectief. Supply Chains raken niet alleen logistiek en economie, maar ook sociologie, ethiek, leiderschap en strategie. Juist die combinatie maakt samenwerking complex, maar ook interessant.

Data, modellen en technologie zijn volgens hem noodzakelijk, maar nooit voldoende. Angst om data te delen, zorgen over machtsverhoudingen en gebrek aan vertrouwen houden ketens tegen. Nieuwe technologieën lossen dat niet vanzelf op. Eerder werd die verwachting gelegd bij blockchain, nu bij AI. Maar ook AI blijft een hulpmiddel: de kern zit in hoe mensen in de samenwerking staan.

De belofte van de nieuwe generatie

Al in 2013 sprak Jack, in een artikel ter gelegenheid van 40 jaar VLM, zijn hoop uit dat een jongere generatie het ketendenken verder zou brengen. Nu, dertien jaar later, is zijn beeld gemengd. Er is vooruitgang: organisaties werken beter samen dan vroeger. Tegelijkertijd gaat de verandering veel trager dan gehoopt.

Ketensamenwerking vraagt meer dan optimaliseren en bijsturen. Het is een fundamentele transformatie die raakt aan structuren, belangen en overtuigingen. Zulke veranderingen kosten tijd – vaak meer dan één generatie.

Nyenrode en de leerstoel Supply Chain Management

In het gesprek kwam ook de leerstoel Supply Chain Management aan Nyenrode ter sprake, die jarenlang werd gesponsord door EVO en later evofenedex. Die samenwerking leverde veel op: onderzoek, seminars, publicaties en een podium voor het vakgebied.

Hoewel de sponsoring inmiddels is beëindigd, blijft Supply Chain Management stevig verankerd binnen Nyenrode. De leerstoel was nooit afhankelijk van de sponsor, en er is opvolging geregeld. Het vakgebied verdwijnt dus nadrukkelijk niet met het emeritaat van Jack.

Zelf blijft hij eveneens actief: betrokken bij onderzoek, gastcolleges en masterclasses, zij het met meer bewuste keuzes. Na een ingrijpende ziekteperiode is energie een expliciete factor geworden in wat hij doet – maar nieuwsgierigheid en betrokkenheid zijn onverminderd aanwezig.

Terugblik op de VLM

Jack kijkt met gemengde gevoelens terug op zijn tijd bij de VLM. Inhoudelijk was het een inspirerende periode. Jaarthema’s, congressen en initiatieven rond verdieping en kennisontwikkeling gaven richting en inhoud aan het vakgebied. Hij zag de VLM als een plek waar wetenschap en praktijk elkaar konden versterken.

Tegelijkertijd waren er organisatorische uitdagingen: een relatief kleine ledenbasis, moeite om leden actief te betrekken en een kwetsbare financiële structuur. Het verdwijnen van het bureau en de opleidingstak – waar veel energie in zat – betekende voor Jack een breekpunt. Toen een andere koers werd gekozen, besloot hij plaats te maken. Niet uit teleurstelling, maar vanuit de overtuiging dat organisaties gebaat zijn bij helderheid en ruimte voor nieuwe richtingen.

Kritiek op de koers van de sector

In het gesprek is Jack uitgesproken kritisch over de huidige positie van de logistieke sector. Het dominante beeld blijft volgens hem te beperkt: transport, vrachtwagens, kosten en overlast. Daarmee dreigt logistiek in een doodlopende weg terecht te komen.

Er is te veel focus op kostenminimalisatie en korte termijn problemen – zoals brandstofprijzen en accijnzen – en te weinig op structurele innovatie, waardecreatie en duurzaamheid. Dat probleem speelt al decennia, maar wordt telkens opnieuw ad hoc benaderd.

Daarnaast ziet Jack een structureel gebrek aan aandacht voor de menselijke kant van logistiek: medewerkers, vaardigheden, leiderschap en gedrag. Juist daar ligt volgens hem de achilleshiel van het vakgebied.

SCELP: leren samenwerken in de keten

Een bijzonder onderdeel van Jack’ werk was SCELP (Supply Chain Excellence Leadership Platform), het netwerk rond ketensamenwerking dat hij samen met Michel van Buren opzette. SCELP bracht supply chain managers samen om in een vertrouwde setting te reflecteren op concrete dilemma’s uit hun praktijk.

Geen academische publicaties, maar praktische inzichten en eenvoudige tools die direct toepasbaar waren. In meerdere thematische cycli werkten deelnemers intensief samen, organiseerden zelf sessies en bouwden gezamenlijk kennis op. Dat leidde onder andere tot het boek "regiseer de keten" over ketensamenwerking met veel waardevolle inzichten.

De intensieve werkvorm bleek op termijn lastig vol te houden. Drukke agenda’s, internationale verantwoordelijkheden en persoonlijke omstandigheden maakten dat SCELP is afgeschaald. Tegenwoordig leeft het gedachtegoed voort in een kleinere, besloten setting: minder grootschalig, maar nog steeds inhoudelijk verdiepend en interdisciplinair.

Een boodschap aan jonge logistiekelingen

Aan jonge professionals geeft Jack een helder advies: blijf leren en investeer bewust in je vak en je netwerk. Lidmaatschap van JLN en VLM ziet hij als een investering in je professionele ontwikkeling, niet als een bijzaak.

Daarnaast waarschuwt hij voor het verlies aan vakinhoudelijke diepgang. Te vaak verlaten talentvolle logistici het vak om door te groeien naar algemene managementfuncties. Daarmee verliest logistiek kennis en stevigheid als discipline. Verdieping binnen het vak blijft nodig.

Tot slot

Het gesprek met Jack van der Veen is er één van reflectie, betrokkenheid en kritische liefde voor logistiek en Supply Chain Management. Hij is trots op wat is bereikt, maar minstens zo gedreven om te benoemen wat beter kan. Meer aandacht voor mensen, voor samenwerking en voor de lange termijn.

Zijn emeritaat markeert geen eindpunt, maar een overgang: minder bestuurlijke verplichtingen, meer ruimte voor inhoud, dialoog en verdieping. Precies daar waar zijn hart altijd heeft gelegen.